---
title: "Tabzert-ik ilaq ad d-tebnu taɣiwt-ik"
description: "Tetxellseḍ 50% n labur-ik i unabaḍ ay-itbennu iberdan deg yimukan ur tetwaliḍ ara. Atan anabaḍ-nniḍen."
canonical: https://www.askgib.com/kab/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood
last-updated: 2026-03-09
lang: kab
---

# Tabzert-ik ilaq ad d-tebnu taɣiwt-ik

> Tetxellseḍ 50% n labur-ik i unabaḍ ay-itbennu iberdan deg yimukan ur tetwaliḍ ara. Atan anabaḍ-nniḍen.

By Gibril Bachouchi. Filed 2026-03-09. 5 min read. Web page: https://www.askgib.com/kab/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood

Languages: [en](https://www.askgib.com/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [fr](https://www.askgib.com/fr/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [ar](https://www.askgib.com/ar/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [es](https://www.askgib.com/es/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [ru](https://www.askgib.com/ru/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [pt](https://www.askgib.com/pt/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [it](https://www.askgib.com/it/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [de](https://www.askgib.com/de/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [ja](https://www.askgib.com/ja/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [ko](https://www.askgib.com/ko/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [hi](https://www.askgib.com/hi/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [he](https://www.askgib.com/he/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [zh](https://www.askgib.com/zh/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [tr](https://www.askgib.com/tr/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md) · [kab](https://www.askgib.com/kab/articles/your-taxes-should-build-your-neighborhood.md)

<Chapter n="1" title="Tabzert-ik ilaq ad d-tebnu taɣiwt-ik" />

Tetxellseḍ azal n uzgen n labur-ik d tabzert.

Tabzert n labur. Tabzert n uzenzi. Tabzert n texxamt. Tabzert n payroll. Tabzert n yiseɛan. Tabzert n ddnub. Tabzert n karbun. Yal aleɣ n unabaḍ yawi-d aḥric-is.

Tjebbreḍ akk yerna amḍan yessaweh. Di tuget n tmura isnernan, axeddam n tlemmast issuffuɣ 40 ɣer 55% n labur n tudert-is i wnabaḍ.

<Chapter n="2" title="Tura steqsi-d iman-ik usteqsi ayebki. Acu i k-d-yegra seg-s?" />

Mačči tamurt. Mačci tikti tayilkamt n "ifuras unsiben." Kečč. Tabridiwt-ik. Taɣiwt-ik. Aɣerbaz i tedduyen arrac-ik. Aɣiwen iqerben uxxam-ik. Tafelwit i d tesseqdaceḍ.

I tuget n medden, tiririt d ezgi: drus i tella d uwellah.

Adrim n tbzert iteddu deg tɣabbat tabkat. Tetxellseḍ ɣer ufella. Iɣtasen ttwaxedmen deg umkan iggug fellak. Adrim yeffeɣ-d seg uksar, yetbennu abrid deg taɣiwt werǧin ad tezreḍ, yetfekka unadi werǧin ad teɣreḍ, yetxellis amaḍar i yessen ḥedd di tnabaḍt, yetbermel tasnaɛit i lobbystes uran asaḍuf.

<BlackBox />

Kra seg-s yetuɣal-d ɣer ɣur-k. Iɣerbazen unsiben llan. Iberdan llan. Asyaḍ, di tmura i t-sɛan, yella. Maca asefraq mačči iberreḥ, yerna tagri gar wayen i d-tefkiḍ d isnasen iqerben-ak tɛedda akk.

| Anida iteddu udrim n tbzert-ik (tamurt isnerni) | Aḥric |
|---|---|
| Tafrent / tasusinen timetti | ~25% |
| Tasyada | ~20% |
| Aselmed | ~12% |
| Imexdamen unsiben / asefrek | ~10% |
| Asegmes n urham | ~8–12% |
| Adfa | ~7–10% |
| Tafrut tunsibt (taɣelnawt) | ~5–8% |
| Iqettilat d isfaṛasen i tnezzin | ~5–7% |
| Wayeḍ / ilelli | ~5–10% |
| Tameɣuni n berra | ~1–2% |

*Aysum yusan dyaman. Aɣbel d akken kra ulac-it n uwellah i bnadem i ittxellisen. Tuget n wayen i d-tefkiḍ yetlaqqay deg isefraqen n uleɣ aɣelnaw ur sɛan ara assaɣ ɣer tudert-ik ɛadi.*

D nettan d aɣbel agdazel. Tetxellseḍ ssumat timeqranin deg unagraw i wassufuɣ ur tezmireḍ ad twaliḍ, ad t-tektaleḍ, neɣ ad t-tessɣiweḍ. Dɣa tɣileḍ yelhi, neɣ tɣileḍ yexser, akken yebɣa yelan usertan-ik. Ɣaqar i sin ttɣilen kan.

<BuildBlock>

<Step>

D acu ma yili kra seg tebzert-ik, ahat 20 ɣer 30%, d tirti ɣef tafrut tadiganat tunṣibt i tezmreḍ ad twaliḍ? Taɣiwt-ik. Postal code-ik. Tabridiwt-ik.

</Step>

<Step>

Aɣerbaz tlata tezniqin yebɛan. Tasayrut deg tasiwt-ik. Tafelwit deg tigejdit. Asnaqal sin tezniqin akin. Asyada anida ar truḥeḍ s tidet ma yeḍra-d wayen.

</Step>

<Step>

Mačči iberdan deg taɣiwt-nniḍen werǧin ad tezreḍ. Mačči isfaṛasen i tnezzin ur sɛexdamen ḥedd i tessneḍ. Mačci imeḍfaren d imdukal n win i d-iqimen di tlemmast n tewlaya-k.

</Step>

</BuildBlock>

Asefel mgal anabaḍ-a d akken yettarra-d iɣiwen n tferrut s ifefa, iɣiwen n iyazyaten s tferrut s drus. Asefel-a yesseḥwaǧ asersen amezgar, maca atan ssbab i ur d-yeqqim ara.

Imdanen deg iɣiwen iguzeran ass-a ulac kra i d-yetawin. Tdrimt-nsen n tabzert teddu ɣer tɣabbat-nni tabkat. Anagraw n tura ur d-yettrar tabzert-nsen di lemkan n usyadi ifazen, yettrar tabzert-nsen di lemkan n isenfaren iserdasen, iɛqedat, d overhead. Igellil itxellis-d, akken ay yiwen-nniḍen, yawi-d s tlemmast wayen i d-yefka: aḥric n wayen i d-yefka, rnu aṭas n usebbɛem n usefrek.

Ddaw n unabaḍ anida tabzert tebennu taɣiwt-ik n tidet, anabaḍ yemxalef. Taɣiwt taguzert s 5,000 imezdaɣ i d-yettawin awannak ɛadi mazal tessuffuɣ-d imileyen n tdrimt n tbzert yal aseggas. Adrim-nni, deg umkan n ad iruḥ, ad yessigi s wuwellah amkan anida i tedirinin 5,000 yemdanen-nni. Tafelwit ad tettif. Tasayrut ad d-tergem asyadi wis-sin. Aɣerbaz ad yawi tinɛumin tijdidin. D imecṭaḥen, maca uwellah. Yerna ttalin aseggas mbaɛd aseggas.

Taɣiwt n umerkanti, s wawnaken meqqren d tbazert tameqqert, ad tebnu s teqdult. D tidet. Maca d nettan d anabaḍ i yeddan deg ssuq n texxamt sennig 50 iseggasen amaḍar, yerna tura, taɣiwt n umerkanti ttawi isnasen-is *yerna* tagm tabzert n taɣiwt taguzert deg uleɣ n tlemmast. Ddaw n unabaḍ ittwalen, ma ulac d kan, taɣiwt taguzert teḥrez ayen i d-tessufuɣ.

<Chapter n="3" title="Mačci d tikti. Suis txeddem yakan unzul n tin." />

Iswadawanen n Suis ssehbiren ɣef tuget n isengra n tbzert ɣer aleɣ n weɣir, yerna deg weɣir, ɣer aleɣ n yiɣiwen. Llan 26 yiɣiren d ugar n 2,000 yiɣiwen, aṭas d imecṭuḥen i ssnen ayen i bɣan imezdaɣ-nsen. Aɣelnaw n Suis ittxellis tabzert tafederalt, maca yetxellis daɣen tabzert tiɣirat d tin n tɣiwt, yerna aktem n wayen i ittxellis ittidruriy isnasen deg yimukan i izemmer ad iẓer.

<TwoModels />

*Sin anabaḍen ttawin azal n udrim am-nettan. Ssemxalfa d akken tezmireḍ ad twaliḍ acu i d-tetxellseḍ.*

Aneru d yiwen seg yiniraw n tfrut tunsibt ifazen mliḥ deg umaḍal isnerni. Itrnan n Suis tdduyent ɣef akud. Isyadiwen n Suis ɛunfen. Iblɛan unsiben n Suis yetwaherraen mliḥ. Yerna, yessekt, iswadawanen n Suis tt-fernen srid ɣef iɣtasen meqqren n tnefqit, aṭas n tikkal i useggas. Ma yebɣa weɣir ad isekw lpara amaynut, imezdaɣ tt-fernen. Ma yebɣa weɣir ad isfeqd asnaqal n usyada, imezdaɣ tt-fernen.

Mačči d anagraw akemmel. Suis tesɛa iɣilifen-is. Maca anabaḍ yetteddu: tabzert tetwaxlleṣ s uɣir, iɣtasen ttwaxedmen s uɣir, anaru d-yetwalan s uɣir. Aṛeggem n usmaqlal d aɣezfan ma yili tezmreḍ ad twaliḍ, di tudert-ik n yal ass, d acu ay-ixeddem udrim-ik.

Tuget n tmurin nniḍen isnernan uɣalent ɣer abrid amennaɣ. Iɣtasen tturyen deg uleɣ aɣelnaw. Tinefqit ttwafernen deg yimkanen iggugen ɣef imdanen i ittxellisen. Adrim n tbzert iruḥ ɣer tɣiwwa i sɛan imexdamen i werǧin ad reffsen ɣef wakal n iɣiwen i deg ttsefraqen adrim.

<Chapter n="4" title="Yella umagrad ufuɣen ddaw, i tikwal ur d-yetili ara s wawal." />

Ma tabzert-ik tebennu taɣiwt-ik, tesɛiḍ ssbab akken ad tt-tetxellseḍ. Tesɛiḍ ssbab i wxeddim yelhan ugar. Tesɛiḍ ssbab ad twaliḍ ad tezdɣeḍ deg uɣir yelhan, axaṭer mi tedduyt ɣer uɣir yelhan tabzert-ik tedda ad tebnu uɣir-nni daɣen, dɣa uɣir-nni ad ittlhu ugar. Aɣamem-ik ad iban. Assaɣ gar tergit d urewwah ad yetuɣal-d.

Ddaw n unagraw n tura, assaɣ-a yerẓa. Tetxedmeḍ ugar, tetawiḍ ugar, tetxellseḍ ugar n tbzert, yerna ulac kra n tideṭ i ittlḥun amkan i tezdɣeḍ. Acuɣer ad tetxedmeḍ ugar? Acuɣer ad tdduyt? Acuɣer ad ternuḍ deg taɣiwt-ik? Adrim-ik iteddu ɣer uɣawas federalt ur tefhim ara, ittwaseyyer sɣur medden ur tefren ara, irebḥ taɣiwa werǧin ad tezreḍ.

Imdanen tarrin-d s isnasen. Anagraw n tura n isnasen yeqqar: tabzert-ik d ssuma i tetxellseḍ ɣef ufurug n teznezduɣt deg tmurt, mačči d aderkun deg umkan i tezdɣeḍ s tidet. D anabaḍ yeqlibben ul. Yerna d nettan d aɛeqqu n waṭas n usrar asertan i nettwali deg tmura isnernan tura.

Anabaḍ i icudden tabzert ɣer ineggura iɣirayen iwallaen ad ibeddel ayagi. Imdanen ad ad bɣun ad d-fken ugar ma zemren ad walin acu i d-rebbḥen. Imdanen ur nebɣi ad d-fken ad sɛun isnasen iɣirayen drus, d ayen i ifuhmen. Imdanen i ttiḥawen ɣer uɣir igebren ad ḥawen s usirem belli aṛeqqem-nsen ad iɛiwen ad t-isegg, d nettan akken d ayen nebɣa.

<Chapter n="5" title="Anabaḍ yexdam ad iban am wayagi" />

Anabaḍ federalt yetif aḥric n tbzert i taluft tunsibt n tidet n unaman, adfa, tasertit n berra, asnaqal gar tewlayin, ttribunaten, tasertit n iqectaqen. Ahat 40 ɣer 50% n ujmaɛ akk n tbzert. Ayen yegran yettwasefraq s uɣir.

Aḥric aɣir yebbeḍ gar uleɣ n temdint d uleɣ n taɣiwt. Yal taɣiwt (yetwafsar am amkan n uɣerbaz, neɣ am postal code) tesɛa lpara i ddu d tbzert i d-tessufuɣ imezdaɣ-is. Lpara-nni tessufuɣ-d iɣerbazen, tisayrutin, tifelwit, urti, tafrut tamecṭuḥt deg taɣiwt-nni.

Imezdaɣ ttfernan amek ara sefraqen lpara n tɣiwt, aṭas n tikkal i useggas. Asekkud amaynut neɣ ifekken igerrzen n imexdamen di tasayrut? Taɣiwt tefren. Asaru n ubrid neɣ asɛuden n imedlamen ugar? Taɣiwt tefren. Asefren d asnyaf, lpara temecṭuḥet aṭas akken ad tesɛu lmena, yerna aneru yetwala deg yiwen neɣ sin n iseggasen.

Taɣiwt n yal tikkelt tefren ɣer tarrayt n trira tagrist yerna teǧǧa tafrut-is ad teɣli ad yili ɣur-s tafrut tagusda i d-tetwala. Taɣiwt i d-tessigi deg iɣerbazen d tisayrutin-is ad telhi. Imdanen ad walin ayagi yerna ad ɛeẓlen ɣef tin. Timdinin ad bdunt tnaɣent ɣef tikara n iɣiwen-nsent, akken yiwumi ad nnaɣen ass-a ɣef ssumat n tbzert.

<TwoBlocks />

<Chapter n="6" title="Awi-t-id ɣer wakkal-ik. Bni-t anida tezmreḍ ad t-twaliḍ." />

Tetxellseḍ azal n uzgen n labur-ik i uwannak yal aseggas n tudert-ik n axxedam. Ilaq ad tezmreḍ ad tinniḍ s uḍad ɣef kra teẓmreḍ ad twaliḍ tinniḍ: dinna iruḥ.

Mačci d iqerwaḍ iɣelnawen yusan. Mačci d iberdan deg tlemmast n ulac. Mačci d iɛqudaten i imdukal n unabaḍ. Mačci d unadi i d-iqḍeyen di 2014 i mazal yettwarya.

Tafelwit. Tasayrut. Asnaqal. Aɣerbaz. Acemma i ar tedduḍ skud tedduyt ɣer wxeddim yerna teẓriḍ aleɣmu-k yelha-d ad t-id-yebnu.

Mačci d tikti tradikalt. D anabaḍ yelan tugatiyat seg uqbel awsen n umetḥir n tlemmast deg 20-rad amḍan-iseggasen. D anabaḍ i mazal yexdem di Suis. D ayen i d-iqaren tuget n medden, ma ttustqsan s wezgen, anida bɣan ad iruḥ udrim-nsen.

<PullQuote>

Akkenni i tetuɣal tabzert d agcmas deg umkan n tabzart.

</PullQuote>
