---
title: "Mačči d Imudam. D Ssaɛa."
description: "Yiwen umudam war isem deg OpenRouter ibeddel tamuɣli-w ɣef wamek yezzerb waya. Mačci d benchmark. D amudam ačini war isem i yewwḍen ɣer umḍiq amezwaru uqbel ma yeẓra ḥedd anwa i t-ixedmen."
canonical: https://www.askgib.com/kab/articles/its-not-the-models-its-the-clock
last-updated: 2026-08-24
lang: kab
---

# Mačči d Imudam. D Ssaɛa.

> Yiwen umudam war isem deg OpenRouter ibeddel tamuɣli-w ɣef wamek yezzerb waya. Mačci d benchmark. D amudam ačini war isem i yewwḍen ɣer umḍiq amezwaru uqbel ma yeẓra ḥedd anwa i t-ixedmen.

By Gibril Bachouchi. Filed 2026-08-24. 5 min read. Web page: https://www.askgib.com/kab/articles/its-not-the-models-its-the-clock

Languages: [en](https://www.askgib.com/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [fr](https://www.askgib.com/fr/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [ar](https://www.askgib.com/ar/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [es](https://www.askgib.com/es/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [ru](https://www.askgib.com/ru/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [pt](https://www.askgib.com/pt/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [it](https://www.askgib.com/it/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [de](https://www.askgib.com/de/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [ja](https://www.askgib.com/ja/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [ko](https://www.askgib.com/ko/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [hi](https://www.askgib.com/hi/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [he](https://www.askgib.com/he/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [zh](https://www.askgib.com/zh/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [tr](https://www.askgib.com/tr/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md) · [kab](https://www.askgib.com/kab/articles/its-not-the-models-its-the-clock.md)

<Chapter n="1" title="Mačči d Imudam. D Ssaɛa." />

Yal yiwen imnaɣ ɣef anwa umudam ifazen aggur-agi. D amnaɣ ur nṣeḥḥin ara.

Ayen i ibeddlen tamuɣli-w ɣef wamek yezzerb waya mačci d benchmark, mačci d tuffɣa n usnas (release). D yiwen umudam war isem deg OpenRouter.

<Chapter n="2" title="Ox Alpha" />

Amudam war isem yeffeɣ-d. Ulac laboratwar, ulac tazrawt, ulac tabrat n usenker. Ula d yiwen ur yessin anwa i t-ixedmen.

Yewweḍ ɣer umḍiq #1 s useqdec-is, yesɛeddi DeepSeek s ugar n snat n tikkal.

Sin isimanen mbaɛd, Z.ai teqqar-d d ayla-s, tessufeɣ-d weights-nni s yisem n GLM-5.3-Flash, yerna teqqar-d, qrib s war-ma tebɣa, belli tuɣ tesselkam-it ɣef iciban ittwaxedmen di Ccinwa seg tazwara.

<OxAlpha />

Ɣeṛ-itt tikkelt-nniḍen. Tazdegi teqreb ɣer frontier. Weights ldin. Mačci ɣef Nvidia. Yerna imuhendisen ufan-t yerna sṭutren fell-as s uḍfar-nsen uqbel ma iɛlem-iten ḥedd anwa-t, acḥal i tesswa deg uselmed-is, neɣ anwa ashag i t-yellan fell-as.

D taqsiṭ meṛṛa. Mačci leaderboard. D tidet-nni belli lfaṛeg yella yakan yeṃdel yerna ula d yiwen ur t-yemmuges alamma d asfaylu n yigmaḍ i t-id-yennan.

Akken ad tfehmeḍ ugar, aya ur d-yekki ara seg ulac: GLM 5.2 tessufeɣ-d deg yunyu s weights ldin akked licence MIT yerna teqqim kra n inaḍufen ɣef frontier iɣelqen, yerna GLM 5.3 tedda-d deffir-s deg ɣuct mbla aselmed amenzu amaynut s lekmal. Yal rrbeḥ i d-yekka seg uselmed n mbaɛd. Maca tuffɣa n isnasen mačci d ayen yesɛan azal dagi. Ox Alpha i yesɛan azal, axaṭer d nettat i d-yusan mbla tacreḍt (unlabelled).

<Chapter n="3" title="Ayen yeḍran mi tekcem Ccinwa ɣer ssuq" />

Yella ulɣu dagi, yerna yezweṛ ɣef AI.

Ccinwa tekcem ɣer ssuq. Ccinwa terbeḥ deg ssuq-nni. Sakin ayen-nni yuɣal irxes armi yezmer yal yiwen ad t-yaɣ. Ipanlen imṣebḥiyen. Batteries. Tilifuntat. Drones. Takrusin taladbiya. Yal tikkelt, tallɣa-nsen tettuɣal d yiwet.

Taqsiṭ tagarbit ɣef waya teqqar-d belli d amsel. Isubventiyunen, dumping, ṭṭabla ixeddmen s ttlaḥin. Taqsiṭ-nni tegleḍ deg tuget-is, yerna aya seg wakud aya. Ssuma tedda ɣer wadda axaṭer aḥenṭeḍ iɣelli yelha, yerna deg kra n iseggasen ineggura tazdegi tedda yid-s. Mačci d irxis kan tura. Ttmizzilent ɣef ufaris s yiman-is: tazdegi, aẓayer, ssuma akk deg yiwet n tegnit. D win yemxalfen seg umezzugel ɣef d acu i mazal-d mmeslayen medden.

Sinef aya ɣer tmusni yerna ad tafeḍ tagmuḍt tban-d. Aɣawas-nsen n tira n tengalt yesɛa yakan ssuma i yezgan azal n uɛecraden n Claude Code. Wagi mačci d wadda. D amḍiq n ubrid kan.

Ɣur-i ad ifak dinna anda ifukk umeggi ussnidi. Ilelli i useqdec. Mačci d ilelli deg tebni: d ilelli i useqdec. Kra n yiwen yetteṭṭ ssuma axaṭer lweɛi, tuẓẓla neɣ isefka sɛan azal ugar n lfatura n inference. Nwala afilm-agi yakan.

<Chapter n="4" title="Iɛdaden deffir n uḥulfu" />

Epoch AI teṭṭafar aya s wudem iwatan, ihi ad sseqdaceɣ iɛdaden-nsen deg umkan n wid-iw.

<LagDial>

<Step>

**Lfaṛeg gar ldin d yeɣlaqen yeɣli.** Deg 2024, tanezzayt gar umudam ldin ifazen d win yeɣelqen ifazen tella azal n useggas. Ɣer taggara n 2025, azal n kraḍ n waguren. Deg uzgen amenzu n 2026, azal n ukuẓ n waguren. Aseggas yuɣal d rebɛi deg tmanyaɛcṛa n waguren.

</Step>

<Step>

**Tazmert n frontier tewweḍ ɣer hardware n umsaɣ deg azal n useggas.** Akken i tt-id-tessekyed Epoch: imudam i yezmeren ad qqimen deg GPU n umsaɣ ssawḍen tazmert n frontier deg azal n useggas neɣ drus.

</Step>

<Step>

**Tazmert n usnerni tettnerni s waṭas.** Tazmert n tḥemmimt deg uselmed amenzu tettnerni s azal n 3 imuren yal aseggas: tazmert taɣara s uɛecraden n tḥemmimt, tettuɣal ɣer sin tikwal yal sebɛa waguren ntusɛ. Tazmert n uciban i uduular tulin s 49% yal aseggas seg 2023. Yerna tazmert n frontier s timmad-is teǧwiḍ: aɣmis n tezmar yuli s azal n 8 inaḍufen yal aseggas uqbel Yebrir 2024, yerna azal n 15 seg mi d-ttwaqebḍen imudam n uxemmem d usemɣur n RL.

</Step>

<Step>

Sdukel-iten meṛṛa. Deg 2024, teḥwaǧeḍ amudam n 70B akken ad tesɛuḍ tazdegi n GPT-4. Deg 2026, Phi-4 yeddu ɣef 8GB n VRAM yerna yemsawa d imudam i t-yifen s kraḍ tikwal deg tmesnaḍt. Alugan n 27B n Qwen yewweḍ ɣer 77% deg SWE-bench s 18GB. Amudam n 3B yeddu s 30 n tokens s tsint ɣef MacBook Air yerna yezmer ad iqqen ɣer iPhone.

</Step>

<Step>

Frontier tettnerni s zzerb. Wadda ittali s zzerb ugar.

</Step>

</LagDial>

<Chapter n="5" title="Aɣtas" />

Kraḍ n iseggasen.

Ayen ara yeḥsben d tamusni n frontier deg wakud-nni (aswir n Opus ass-a, kra i t-yifen mbaɛd) ad yeddu s wudem adigan. Ɣef tlifun deg tqecwalt-ik d laptop-ik ɣef ṭṭabla. Mačci "yelha kan i twuriwin timecṭuḥin". Ayen n tidet, yeddan s 99.9% n wayen i sutren medden i tmacint: tira, tangalt, tasleḍt, aheggi, aselmed, tasuqilt, kullec.

Ḥseb asnerni-nni yal aseggas yerna kraḍ n iseggasen mačci d aɣtas iɛeggḍen. Tazmert n 3 imuren yal aseggas d azal n 27 imuren deg kraḍ n iseggasen. Rnu-as tazmert n iciban yerna tewweḍ ɣer 89 n yimuren deg ssuma n yal aḥric n tazmert, uqbel ma yesnulfa ḥedd kra icebḥen. Ttmesɣur ittḥettmen deg tmacint-agi d takatut, mačci d FLOPs, yerna asezdeg d nettan s timmad-is i d-yettawin abrid akken ad t-yaɛber: akken i 70B n 2024 yuɣal d 8B n 2026.

<Compound />

Ayen ara yeqqimen deg asigna d aneggaru n 0.1%. Anadi n frontier. Iagentes n webrid ɣezzifen i yeḥwaǧen amelyun n tokens n usatal d wass n usemɣer n usentay (wall-clock). Yal ayen anda lfaṛeg n 5 inaḍufen deg benchmark d ayen i d-yebnan afaris meṛṛa. Ssuq-nni ad yili d win n tidet d ameqran yerna ad yili d ssuq n yimusnawen kan, akken supercomputing i yella d ssuq n yimusnawen. Yal kra niḍen d sselɛa i tesɛiḍ yakan.

<Chapter n="6" title="Ayen i d-yettarra aya i tesnaɛt" />

Ma yella tamusni tella deg tmacint yerna ssuma n usnas asigni (hosted) yeddu ɣer 0, amudam yeḥbes ad yili d aḥraz. Kraḍ n tɣawsiwin uɣalent d aḥraz deg umkan-is.

**Tuẓẓla.** Win ara yessellken amudam adigan amagnu ɣef tlifun, laptop d browser, ad yerbeḥ akken yerbeḥ umsekyed amagnu.

**Isefka.** Yal amudam ad yili yesɛa tamusni tqerb ɣer wayeḍ. Lxilaf d acu i yessen fell-ak, ɣef takebbanit-ik, ɣef imsaɣen-ik, d ma yella tesɛiḍ lḥeqq akken ad ten-tesqedceḍ.

**Iɣezdisen.** Azal yeddu s ufella deg tsedda ɣer webrid aneggaru: abrid n uxeddim, aseddukel, annar. Akken i yezga yettili mi ara yerxes wayen yellan ddaw-s.

<Chapter n="7" title="Yerna isefka ttɛeddin ɣer tqecwalt" />

Ma yella amudam yeddu s wudem adigan, akken daɣen i yeddu wayen akk yessen fell-ak.

Isefka-ik ḥebsen ad ilin d ayen ara tesseliḍ yerna bdan ad ilin d ayen ur d-yeffɣen s babat. Tasnigi i yerran amsekyad yesɛa azal, ifuyla-ik, iznan-ik, azemz-ik, tirmit-ik, d nettat s tidet i ɣur-k drus n ssebba akken a tt-tazneḍ ɣer wanda ma yella, mi ara yili umudam yeqqim ɣef yiwen uciban akked isefka.

Yelha i keč. D ugur i tesnaɛt meṛṛa.

Axaṭer azal n isefka-nni ur yettader ara. Amkan n uweḍ ɣur-sen kan i d-yettadren. Ihi ttɛas ad d-yaweḍ usali ɣer webrid amcum ugar. Isteqsiyen n turagt i yettwarra akken ad ten-tqebleḍ mbla ma tɣileḍ. Isnasen ilelli i deg afaris s tidet d asdukel n isefka. SDKs yeffren ddaw kraḍ n twuriwin. Buttons n "ɛawen-aɣ ad nesnerni ameslub-nneɣ" i yellan yermed s lɛadda. Ɣef acḥal ara yeqreḥ uweḍ ɣer isefka, ɣef akka ara yernu unadi fell-asen s tirawin timaynutin, yerna ɣef akka ur d-yeḍru s tafat n wass.

Sakin agmuḍ wis sin, i ɣur-i ur nettwaḥsib ara akken ilaq.

Anadi yeḥbes ad yili d keč.

Ass-a, mi ara tnadiḍ, asteqsi-nni yasef s ubrawzer, cookie, amiḍan, IP, akked profile i d-yettjemmaɛen seg mraw d xemsa iseggasen. Mi ara yili umudam-ik adigan i ixeddmen anadi, ayen i d-yasfen ɣer yidis-nniḍen d tamacint i d-yesteqsayen. Ur teḥwaǧ ara timagit-ik akken ad tesɛu tiririt, yerna ulac-as ssebba akken ad tt-taweḍ. Mraw d sin n yisteqsiyen seg-k uɣalen d xemsa n yisteqsiyen ur d-ibanen d kra, seg umudam, ɣef tqecwalt-ik, mbla profile deffir-sen.

<Anonymiser />

Wagi yerẓa aseɣwen i ɣef tebna internet yettwaḥellsen s tehri, yerna ula d yiwen ur yeḥwaǧ ad t-yesnes s uɛeqda. Amsekyad, s tɣara-s, d win yekksen timagit.

Ur ilaq ara ad yili akka s lekmal. Tuɣzin n timagit d afran i yexdem umsaɣ, yerna aṭas n imsaɣen ad qqimen ṭṭfen deg profile, axaṭer profile d nettat i d ttjara. Maca i tikkelt tamezwarut, afran ur nettwali ara d ashel, yerna win ara yessufɣen amudam adigan, d nettat i ara yefrnen amagnu.

Ayen akka i d-yerran srid ɣer uḥraz amezwaru.

Aseggas aya tili ad iniɣ "assa neɣ wass-nniḍen". Yiwen umudam war isem deg ufella n leaderboard yewwi-yi-d azemz-nni ɣer tallit anda sɛiɣ leɛtimad ugar.

---

*Iɛdaden: Epoch AI (tanezzayt ldin/yeɣlaqen, tarrayin n tazmert n usnerni, aɣmis n tezmar), Artificial Analysis Intelligence Index, tabrat n tuffɣa n Z.ai, isefka n useqdec n OpenRouter, ɣuct 2026.*
